Zelfbewust

Wanneer een kind zelfbewust is dan heeft het kind kennis over zichzelf. Het kind kent zijn emotie en staat in contact met zichzelf, in contact met zijn lijf. We kennen allemaal het fenomeen, “onverklaarbare kwaaltjes”. Deze onverklaarbare kwaaltjes zijn vaak te wijten aan emoties en gevoelens waarvan we niet beseffen dat ze er zijn. Deze “onderdrukte emoties” uiten zich vaak in buikpijn, rugpijn, nekklachten, vermoeidheid, droge mond, hartkloppingen, braakneigingen, spierspanningen en de drang om naar het toilet te gaan.  Zelfbewust zijn betekent dat je deze signalen herkent en hier ook erkenning aan geeft. Wanneer een kind in staat is zijn gevoel te herkennen en hierover durft te spreken naar anderen toe, spreken we over zelfbewustzijn.

 

Ieder kind komt in zijn ontwikkeling steeds meer over zichzelf te weten. Een kind leert zijn eigen interesses kennen, zijn eigen kwaliteiten en talenten, maar ook leert het zijn eigen zwakte kennen. Het kind leert vanuit zijn omgeving welke normen en waarden belangrijk zijn in het leven. Zelfbewustzijn betekent ook dat een kind opzoek gaat naar relaties, een manier om onafhankelijk te zijn en een manier om zijn bekwaamheid te vergroten. Een kind zal steeds meer gaan geloven in zijn eigen kunnen, het kind ontwikkelt daardoor “zelfvertrouwen”.

 

Er zijn een aantal gedragingen waaraan je kunt herkennen of een kind zelfbewust is of niet.

Een zelfbewust kind:

-          Kan binnen emoties nuances aanbrengen door gebruik te maken van emotionele woordenschat.

      Zoals angstig, doodbang of dolblij zijn.

-          Kan aangeven wanneer hij zich lichamelijk (niet) prettig voelt.

-          Kan zijn emotionele woordenschat gebruiken om aan te geven hoe hij zich voelt.

-          Durft in het bijzijn van anderen te vertellen hoe hij zich voelt.

-          Kent zijn eigen kwaliteiten en leerpunten.

-          Kan zijn eigen succes en falen accepteren en verklaren.

-          Kan met trots en zelfvertrouwen vertellen over zijn successen.

 

Zelfbewustzijn gaat voor een groot deel over emoties, het herkennen en erkennen van emoties, gevoelens en bijbehorende uitingen. Voor volwassenen ligt hier een belangrijke taak. Het onbewuste, bewust maken. Volwassenen zullen kinderen de tools in handen moeten geven en woordenschat moeten verschaffen om innerlijke processen via taal te kunnen begrijpen, te uiten. Het verkrijgen van deze emotionele woordenschat gaat niet vanzelf. Als volwassenen moeten wij deze taal goed aanbieden. Het gaat in deze niet om kwantiteit (de hoeveelheid woorden), maar om de kwaliteit van de woorden. Worden de woorden goed aangeboden. Als een videospelletje niet lukt, en je voelt een emotie, welke taal verbinden wij volwassenen daar dan aan? Ben je dan boos, of ben je gefrustreerd of teleurgesteld? Bij kwalitatieve woordenschat gaat het er met name om dat er verbindingen worden gemaakt naar de belevingswereld van de kinderen, verschillende situaties worden belicht en er vanuit meerdere perspectieven gekeken wordt naar een emotie.

 

In het dagelijks leven praten we vaak over positieve en negatieve emoties. Boosheid wordt vaak gezien als iets negatiefs. We willen ook vaak een kleur geven om emoties visueel te maken. Zo is boosheid vaak een rode emotie en blijheid bijvoorbeeld groen. We kunnen ons afvragen of het wel “eerlijk” is om emoties weg te schrijven als negatief of positief. We kunnen er geen van allen iets aan  doen dat we emoties voelen. We kunnen elkaar dus ook niet veroordelen om het feit dat we boosheid voelen. Waar we wel controle over kunnen hebben is het gedrag dat we laten zien naar aanleiding van die emotie. We kunnen dus wel oordelen over het gedrag van een kind, maar niet over zijn of haar emotie.

 

Wanneer je met kinderen praat is het wenselijk om niet te spreken over positieve of negatieve emoties, maar over wat een bepaalde emotie met ze doet. Wat voelen ze in hun lijf, kunnen ze daar woorden aan geven. Dat is veel belangrijker dan een emotie associëren met negatief of positief.  

 

Belangrijk is het om als ouders en als professionals die werkzaam zijn met kinderen aandacht te geven aan het vergroten van de emotionele woordenschat. Het werkblad “Emoties & gevoelens verwoorden” kan je hierbij helpen. Ook  kun je hiernaast de lijst “Taal van Emotie” downloaden met de meest gangbare verwoordingen van emoties. Naast het leren verwoorden van emoties, is het belangrijk dat kinderen de emoties leren begrijpen. Dit kun je oefenen met het document: "Waarom emotie?", Het document “Emotie check-in” kun je gebruiken om inspiratie op te doen om te praten over emotie en gevoel thuis en in de klas.

Taal van emotie
PDF – 603.0 KB 66 downloads
Emoties en gevoelens verwoorden
PDF – 584.5 KB 65 downloads
Waarom emotie
PDF – 582.3 KB 60 downloads
Emotional Check-in
PDF – 624.4 KB 54 downloads