Besef van een ander

Besef van een ander gaat in dezen om de wetenschap dat anderen ook emoties, gedachten, gevoelens en gedrag hebben wat kan verschillen of juist overeenkomen met dat van jezelf. Besef van een ander hebben houdt ook in, dat je beseft dat je jouw eigen gedrag richting een ander ten allen tijden kan veranderen en aanpassen. Het heeft ook een directe verbinding met het rekening houden met elkaar en het hanteren van relaties. Er zijn 3 basisprincipes binnen de competentie besef van een ander. Het gaat hierin om het kunnen verplaatsen in de ander, het herkennen van verschillen en overeenkomsten, maar ook over het sociaal begrijpend lezen. 

Het kunnen verplaatsen in een ander, kunnen inschatten wat de ander voelt en denkt, ook wel empathie genoemd, is van essentieel belang in het tot stand brengen van sociale contacten. Wanneer wij ons kunnen inleven in een ander, zullen sociale contacten en relaties veel soepeler verlopen. Binnen de ontwikkeling van een kind is het heel normaal dat het als peuter en kleuter erg egocentrisch is. Naarmate kinderen ouder worden wordt de blik verruimd en komt de ander steeds meer centraal te staan. Ieder kind zal ontdekken dat niemand precies hetzelfde is. Kinderen zullen ontdekken dat het verschil niet alleen in geslacht, huidskleur of speelgoedvoorkeur ligt, maar ook in cultuur, sociale en economische omstandigheden. Naast deze verschillen kunnen er ook veel overeenkomsten zijn. Deze overeenkomsten zorgen juist voor verbondenheid, herkenning, erkenning en voor vriendschap. 

 

Kinderen communiceren de hele dag, met vriendjes, vriendinnetjes, met papa, mama, broertjes, zusjes, met leerkrachten en opvoeders. Heel de dag communiceren ze. Deze communicatie bestaat slecht voor een klein gedeelte uit verbale communicatie, bevatten maar weinig woorden ten opzichte van de non-verbale communicatie. Deze non-verbale communicatie, welke in de schaduw van verbale communicatie lijkt te staan, heeft echter een van de grootste rollen. Lichaamstaal, houding, mimiek en intonatie hebben een belangrijke plek binnen communicatie. Het is voor kinderen dus heel belangrijk om dit te leren "lezen". Vandaar de naam "sociaal begrijpend lezen". Wanneer je niet snapt, wat er niet wordt gezegd, maar wel wordt uitgesproken kun je in sociale problemen raken. Niets zeggen, maar wel spreken gebeurt namelijk dagelijks. We kennen allemaal het fenomeen: "Je ogen zeggen wat anders". Wanneer je niet kan lezen, wat iemand met zijn ogen, zijn mimiek of zijn houding zegt, kun je heel veel informatie missen. Probeer het maar eens door elkaar te halen. Probeer eens ruzie te maken terwijl je heel blij bent en aardige dingen zegt. Dat is heel gek, het klopt niet. Of probeer maar eens te voelen dat iemand heel veel van je houdt en je geweldig vindt, terwijl diegene je helemaal met de grond gelijk maakt en met harde woorden aanpakt. Dit gaat compleet tegen ons gevoel in. Echter, wanneer je als kind geen besef hebt van een ander, zijn lichaamstaal niet kan lezen zul je veel boodschappen kunnen missen. Het filmpje onderaan deze pagina is een grappig stukje cabaret waarin twee mannen ruzie met elkaar maken, terwijl ze de meest lieve dingen zeggen en het "goedmaken" op lieve toon, maar de meest verschrikkelijke dingen roepen. Klopt  niet he? 

 

Kinderen die een goed ontwikkeld besef hebben van anderen laten het volgende zien:

Deze kinderen:

- Kunnen verschillen en overeenkomsten met andere leerlingen noemen.

- Vragen aan anderen hoe zij zich voelen.

- Vragen aan anderen wat zij denken.

- Zijn geïnteresseerd in wat andere kinderen bezig houden.

- Emoties van anderen herkennen, erkennen en benoemen.

- Kiezen ervoor om gedrag aan te passen aan anderen.

- Snappen non-verbale communicatie.

- Kunnen redeneren vanuit het perspectief van anderen.

- Staan op tegen pesten en buitensluiten.

 

Praten over emotie en gevoel kan kinderen helpen bij het ontwikkelen van besef van anderen. De spelletjes op deze website kunnen gebruikt worden om besef van anderen te ontwikkelen. Doe dit vooral door tijdens de spelletjes en oefeningen veel te praten over wat deze emoties voor anderen kunnen betekenen. Ieder mens ervaart elke emotie immers anders.