Emotie, gevoel & gedrag

Emoties, wat zijn het nu eigenlijk?

De meest eenvoudige manier om dit uit te leggen is dat emotie een reactie op een prikkel is. De hele dag zijn we omgeven met prikkels. Alles wat onze zintuigen waarnemen noemen we prikkels. Zodra we iets waarnemen met onze zintuigen ontstaat er een chemische reactie in de hersenen. Dit wordt emotie genoemd. Het ontstaan van een emotie is een onbewust proces en gaat voorbij in minder dan 6 seconden. Maar hoe kan dat nu eigenlijk? Minder dan 6 seconden? We voelen verdriet, blijheid, boosheid en al die andere emoties toch zeker langer dan 6 seconden? Dat is zeker waar. Nadat het onbewuste proces van het ontstaan van een emotie doorlopen is kunnen wij deze emotie voelen. Je spreekt dan niet meer over de emotie zelf, maar over het gevoel. Gevoelens zijn dan ook een bewust en cognitief proces. Dat maakt gevoelens ontzettend lastig. Emoties komen namelijk vaak onverwachts. Ze kunnen je overspoelen en volledig uit balans brengen. Emoties zijn moeilijk te  verklaren en de daarop volgende gevoelens zijn vaak gekleurd en voelen als de waarheid. Emoties en gevoelens kunnen ons belemmeren wanneer we ze niet begrijpen of kunnen verklaren.  Om emoties en gevoelens te kunnen verklaren heb je een behoorlijke emotionele woordenkennis nodig, maar ook moet je zelf bewust zijn. In contact staan met jezelf is een fundamentele voorwaarde om gevoel en emotie te kunnen verklaren, begrijpen, maar ook een fundamentele voorwaarde om met je emoties om te gaan.

Emoties zijn onmisbaar voor een menselijk bestaan. Emoties vertellen ons welke behoefte we hebben en zijn een essentieel onderdeel in het contact maken met anderen. Toch kunnen we emoties als underdog van de maatschappij zien. Vaak vertellen we onze kinderen: “Kom op traantjes drogen, het komt wel goed” of “Niet zo boos zijn, dat is nergens voor nodig”. Een ijsje of snoepje tegen de pijn of verdriet is ook een veelvoorkomend troostmiddel. Hiermee leren we onze kinderen op jonge leeftijd eigenlijk al aan dat emoties geen ruimte mogen  krijgen, er niet toe doen en je zo snel mogelijk weer door moet met “het normale leven”. Als volwassenen word je vaak als zwak bestempeld wanneer je jouw emoties de ruimte geeft. Als volwassenen emotioneel reageren wordt dit vaak onbegrepen en ervaren als lastig of irrationeel. Hierdoor hebben we onszelf aangeleerd, maar leren we onze kinderen ook, emoties te onderdrukken of volledig te negeren. Communicatie wordt hierdoor oppervlakkig, alles wordt gerelativeerd of gerationaliseerd.

Emoties onderdrukken is echter als een strandbal proberen op de bodem van het zwembad te krijgen. Hoe dieper wij onderwater zwemmen om de bal op de bodem te krijgen, hoe meer energie het kost, maar ook hoe harder hij uit het water schiet als we de grip verliezen. Zo werkt dit ook bij emoties. Hoe harder wij onze best doen om deze emoties te onderdrukken, hoe harder deze emoties naar buiten willen komen. Emoties willen gevoeld worden, ze willen de aandacht krijgen. Pas wanneer dit gebeurt, zal de emotie afnemen.

Wanneer kinderen problematisch of moeilijk handelbaar gedrag vertonen kun je dit zien als die strandbal die zich met man en macht boven water probeert te krijgen. De emoties van deze kinderen krijgen geen ruimte. Dit kan verschillende oorzaken hebben. Wanneer wij een omgeving voor kinderen creëren, waarin zij simpelweg geen ruimte krijgen om emotie te voelen, te uiten en te laten gaan, creëren wij als het ware het gedrag van de kinderen. Natuurlijk kan het ook zijn dat je ontzettend hard je best doet om juist wel zo’n omgeving te creëren, maar het kind niet weet hoe emoties geuit kunnen worden, bang is om emotie toe te laten en het zelf onbewust heel hard zijn best doet emoties te onderdrukken. Er zijn wel 1000 redenen te bedenken wat de oorzaak kan zijn van onderdrukte emotie en moeilijk gedrag. Echter is het van groot belang dat we niet perse opzoek gaan naar de oorzaak van gedrag, maar naar oplossingen. De oplossing ligt in het herkennen en met name erkennen van emotie. Hoe je emotie kunt herkennen, erkennen, maar ook hoe je kinderen en jezelf kunt helpen in dit proces kun je vinden op deze website. Graag verwijs ik je door naar de pagina "Grip op emotie" waar je een start kunt maken aan je persoonlijke reis of de reis samen  met je kinderen door de wereld van emotie, gevoel en gedrag. Ik wens je veel plezier en succes! en vergeet niet... het gaat niet om het resultaat, maar om het proces dat je doorloopt. Wees trots op jezelf en op je kinderen.